Kurumsal

Bireysel

EN

"Dünyanın İlk Mizaç 
Merkezine Hoş Geldiniz"

Mizmer Bireysel Danışmanlık
mizmer

DOKUZ TİP MİZAÇ MODELİ’NE GÖRE İŞ STRESİ VE BAŞ ETME YOLLARI

    İş stresi, günümüzde özellikle aktif olarak çalışan herkes için oldukça önemli bir meseledir. Çünkü bu sürecin içinde; yaptığımız işi sevmekten, çalıştığımız kişilerle anlaşabilmeye kadar birçok konu vardır. İş stresi, kişinin yaptığı işin mizaç yapısının arayışına uyumlu olmaması,  yaptığı iş ile ilgili mizaç yapısında bulunan olumlu potansiyellerini gösterememesi ya da sıklıkla kendisini strese sokan durumlarla karşılaştığı durumlarda kendini gösterebilir. Genel olarak, işveren tarafından onaylanmama, yeterince takdir görmeme, istemediği bir işte çalışma, mizacına uygun bir pozisyonda olmama, mobbing gibi durumlarda kişi yoğun bir iş stresi yaşanabilir.

    Günümüzde hem çalışanlar hem de yöneticiler pek çok farklı sebeple iş stresi yaşayabilirler. Kişinin günlük hayattaki problemlerinin yanında iş ile ilgili problemler de baş gösterdiğinde, kişi bu durumla başa çıkamayıp, sağlıksız bir sürecin içine doğru sürüklenebilir. Burada önemli olan nokta; kişinin kendi mizaç yapısına göre hangi durumlarda iş stresi yaşayabileceğini ve olumsuz yönlerini görmesi oldukça önemlidir. Bu yazımızda; kişilerin mizaç yapılarına göre iş stresi yaşayabilecekleri durumlar ve önerilere yer verilmiştir.  

Kusursuzluğu Arayan Mizaç Tipi (DTM1): Bu kişiler işlerin istedikleri düzen ve rutinde ilerlememesi, çalışma kurallarına uyulmaması, iş etik ve disiplinine uygun hareket edilmemesi, sorumluluklarını eksik, düzensiz ve hatalı yapan çalışma arkadaşları, prensiplerin dikkate alınmaması gibi sebeplerden dolayı iş stresi yaşayabilmektedir. Bu durumlarda da gergin, öfkeli, müdahaleci olabilmektedirler. Dolayısıyla her şeyin en iyi ve mükemmel şekilde aşırılığa kaçmamaya dikkat etmeleri, hatalara tolerans göstermeyi bilmeleri, gerçekçi ve ulaşılabilir hedefler ile adım atmaya çalışmaları, iş arkadaşlarının fikirlerine önem vererek, destekleyerek bakış açılarını zenginleştirmeleri, daha farklı ve yapıcı eleştiri getirebilme becerilerini geliştirmeleri iş streslerinin azalmasına yardımcı olabilir.

Duyguları Hissetmeyi Arayan Mizaç Tipi (DTM2): Verici, çabuk etkilenen, ısrarcı, alıngan gibi olumsuzluğa açık riskli özellikleri olan bu mizaç tipi bekledikleri ilgi ve takdiri görmediklerinde, başarısız değersiz ve yetersiz hissettiklerinde, diğer çalışanlarla çatıştıklarında, talepleri göz ardı edildiğinde iş hayatlarında stres yaşayabilmektedirler. Bu sebeplerden ötürü kişi, daha alıngan, ısrarcı, memnuniyetsiz, şikayetçi, hırçın olabilmektedir. Dolayısıyla bu kişilerin iş yaşamlarında akılcı düşünme, mantıkla problem çözme, eleştirel düşünme gibi kavramlara önem vermesi, iş yerinde önem ve öncelik sıralaması yapması, diğerlerinin metotlarına ayak uydurabilmeye çalışması, hisleri bir kenara bırakıp işlerini profesyonelce yürütmeye önem göstermeye çalışmaları iş streslerinin azalmasına yardımcı olabilir. 

Hayran Olunacak Kendilik İmajı Arayan Mizaç Tipi (DTM3): Bu mizaç tipindeki kişiler rekabetçi ve hırslı yapılarından dolayı hedeflerine ulaşamadıkları zamanlarda, çalışma arkadaşlarının gerisinde kaldıklarını hissettiklerinde, engellendiklerini hissettiklerinde, iş yaşamında dikkate alınmadıklarını düşündüklerinde ve/veya iş arkadaşlarının çalışma stillerinden ve tempolarından memnun olmadıkları durumlarda onlara ayak uydurmak zorunda kaldıklarını düşündüklerinde iş stresine girebilmektedirler. Bu sebeplerden ötürü kişi, enerjik, hırslı ve pratik olma özelliklerinden uzaklaşarak durağan, pasif ve içedönük bir tutum sergileyebilmekte, karar verme ve risk almaktan kaçınabilir, eyleme geçmek yerine ertelemeci bir davranış sergileyebilirler. Dolayısıyla bu kişiler, iş yaşamında analitik, rasyonel ve gerçekçi değerlendirmeler yapmaları, hırslı ve rekabetçi taraflarını dengelemeye özen göstermeleri, başarısızlık, olumsuz değerlendirmeler gibi durumlarda etrafı “suçlamak” yerine hataları analiz etmeleri gibi beceriler geliştirmeleri iş stresi ile baş etmelerinde önemli ölçüde yararlı olabilmektedir.

Duygularının Anlamını Arayan Mizaç Tipi (DTM4):  Bireysel, özgün, üretken, yaratıcı olan bu mizaç tipindeki kişiler iş hayatlarındaki kişisel hassasiyet ve farklılıklarının anlaşılmadığını ve önemsenmediğini düşündüklerinde, ortaya koydukları işlerin sıradan, yüzeysel ve basit şekilde değerlendirildiğini gördüklerinde, iş ortamında ümitsizlik, kısıtlanmışlık ve özel alana saygısızlık hissettiklerinde,  çalışanların sorunlarına duyarsız kalındığını düşündüklerinde, kendilerine yeterince zaman ayıramadıklarını fark ettiklerinde iş hayatlarında stres yaşayabilmektedirler. Bu durumlarda ise kişi karamsarlık, umutsuzluk, tatminsizlik gibi duygulara kapılabilmekte, üretkenlikleri, motivasyonları ve enerjileri fazlaca düşebilmektedir ve daha tepkisel davranışlar sergileyebilmektedir. Bu sebeple bu mizaç tipindeki kişilerin iş yaşantılarında duygusal kırılmalara ve ümitsizliğe kapılmadan disiplinli ve kararlı bir şekilde çalışmanın kendi potansiyellerini gösterebilmek adına daha verimli olabileceğini görme, hızlı bir biçimde ele alınması gereken işlerin estetik kaygılarla yavaşlatılması yerine daha pratik ve farklı yolları deneyebilme, farklılık ve yaratıcılıklarını yaptıkları işe yansıtamadıkları durumlarda motivasyonlarını düşürmeden profesyonel davranmaya çalışma, erteleme yoluna gitmeme gibi özellikleri kazanmaları iş stresi ile baş etmelerinde yararlı olabilmektedir.

Bilginin Anlamına Ulaşmayı Arayan Mizaç Tipi (DTM5): İçedönük, akılcı, objektif, bilgiyi derinleştirerek kavramsallaştıran, dikkatli, meraklı olan bu kişiler çalışma ortamlarında kendilerine dair özel bir alana sahip olmadıklarında ve bu özel alana iş arkadaşları tarafından saygı duyulmadığını düşündüklerinde, sunum yapma, konferans verme, toplantı yönetimi gibi tüm ilgi ve dikkatlerin üzerinde olduğu ortamlarda bulunmak durumunda kaldıklarında, iş verenler tarafından fazlaca beklenti oluşturulduğunda ve anlam veremedikleri, mantıksız buldukları durumlara sürekli uymak zorunda kaldıklarında iş stresi yaşayabilmektedirler. Bu gibi sebeplerden ötürü bu bireyler şüpheci, kaçıngan, gergin ve eleştirel olmaya eğilimli olmaktadırlar. Ayrıca iş streslerinin yoğun ve süreklileştiği durumlarda içerik zenginliğinden yoksun olacak şekilde konuşkan ve hareketli olmakta, dikkatleri kolayca dağılmakta, düşünsel becerileri zayıflamakta ve iş arkadaşlarının ifadelerini aşağılama olarak görüp tepkisel davranışlar sergileyebilmektedirler. Bu nedenle kişiler arası ilişkiler ve sosyal beceriler geliştirmeye öncelik vermeleri, etkili iletişim konularında kendini geliştirmeleri iş stresi ile verimli başa çıkmak için yararlı olabilmektedir.

Entelektüel Dinginlik Arayan Mizaç Tipi (DTM6): Güven ve emniyet odaklı, sadakate önem veren, kontrolcü, sorgulayıcı, tedbirli ve görev bilinci yüksek bu mizaç tipindeki kişiler iş ile ilgili konularda hayal kırıklığına uğradıklarında, hataları sebebiyle eleştiriye maruz kaldıklarında, iş yerinde kendilerini yetersiz, desteksiz ve yalnız hissettiklerinde, iş verenleri ile uyumlarında problem olduğunda iş ile ilgili yoğun bir strese girebilmektedirler. Bu durumlarda bu kişiler, daha kaygılı, savunmacı, eleştirel ve tepkisel olabilmektedir. “Ben odaklı” davranışlar sergileyip, olumsuz düşüncelerini akılcılaştırarak kendi duygu ve düşüncelerini haklı çıkarma çabasına girer ve genellikle hızlı ve verimsiz değerlendirmelerde bulunabilirler. Bu sebeple bu kişilerin iş yaşamlarında streslerini azaltmak için; başarı kadar başarısızlığın da kendilerini geliştirebileceğini görmeleri, önemli olanın elinden gelenin en iyisini yapmak olduğunu fark etmeleri, gelen eleştirileri kişiselleştirmeden değerlendirmeleri, iş yaşamındaki yeniliklere açık olmaya çalışmaları, olumsuz ve hatalı bir durum olduğunda kötü olasılıklara odaklanıp motivasyonu düşürmemeye çalışmaları yararlı olabilmektedir.

Keşfetmenin Hazzını Arayan Mizaç Tipi (DTM7): Dışadönük, keyifli, neşeli, yenilikçi, yaratıcı, pratik olan bu kişiler iş ortamında kısıtlandıklarında, fikirlerinin engellendiğini düşündüklerinde, monotonluk ve tekdüze bir iş yaşamında olduklarını hissettiklerinde, katı kural ve prosedürlere uymak zorunda olduklarında yoğun bir stres yaşayabilmektedirler. Bu durumda ise kişiler; işin nasıl yapılması gerektiği ile ilgili yeni kurallar koymaya başlarlar, iş hayatındaki kişilere karşı katı, sert ve müdahaleci tutumlar sergilerler, yaşadıkları stresi dışsallaştırarak karşısındaki kişilere eleştirel, detaycı, sorgulayıcı davranışlarda bulunabilmektedirler. Bu nedenle iş stresini azaltmak amacıyla başladıkları/başlattıkları işi sonuna kadar götürmede istikrarlı davranmaları, önceliklere dikkat etmeleri, sistematik ve planlı olmaya çalışmaları, yeni, özgün bir fikir ürettiklerinde oluşan duyguları gerekli analiz ve değerlendirmelerle dengelemeleri, fikrin uygulanabilirliğini test etmeleri çok önemlidir.

Mutlak Güç Arayan Mizaç Tipi (DTM8): Hızlı karar alan, hükmedici ve otoriter, düşünmeden eyleme geçen, sürekli meydan okuyan bu mizaç tipindeki kişiler; engellenme, isteklerinin reddedilmesi, baskı ve kontrol altında olduklarını düşünmeleri, haksızlığa uğradıklarını düşündükleri durumlarda boyun eğmek zorunda kaldıklarını düşünmeleri ve geri adım atmak durumunda kaldıklarında stres yaşayabilmektedirler. Bu durumlarda ise öfkelenir, insanlardan uzaklaşır ve yalnız kalmak isterler, işlevsellikleri ve motivasyonları azaldığı için de bitkin, güçsüz ve yorgun görünürler. İş stresi ile baş edebilmeleri için bu kişilerin karar süreçlerinde acelecilikten uzak durarak, konu ile ilgili gözlem, analiz ve değerlendirme yapmaları, acele bir karar vermeme adına kendini durdurmaları, farklı görüş ve alternatiflere açık olmaları, çatışma durumlarında sakin ve soğukkanlı olabilmeye çalışmaları, takım oyunlarında daha fazla uyum ve işbirliği göstermeye çalışmaları, diğer kişileri yanlış ve hatalı görseler dahi sonuna kadar dinlemeye çalışmaları, hatalı oldukları durumlarda öfkelenmek yerine özür dilemek ve geri adım atabilmek için çabalamaları önerilmektedir.

Duyumsal- Hareketsel (Fiziksel) Konfor Arayan Mizaç Tipi (DTM9): Hayır demekte zorlanan, uzlaşma, uyum aratışı içerisinde olan bu mizaç tipindeki kişiler; rutin düzenlerinin dışına çıkılması istendiğinde, aynı anda birden fazla işe yoğunlaşmaları gerektiği söylendiğinde, iş tanımlarının belirsiz olduğu noktalarda, acele karar vermeleri, risk almaları ve inisiyatif kullanmalarının beklendiği durumlarda, sürekli gerilim yaşanan ortamlarda çalışmak durumunda kaldıklarında iş yerinde yoğun bir stres yaşayabilmektedirler. Bu durumlarda ise bu kişiler yaşadıkları durumu görmezden gelebilir, önemsiz olarak sayılabilecek işlerle uğraşabilir, savunmacı, tepkisel, inatçı, öfkeli bir tutum içine girebilir, yoğun bir gelecek kaygısıyla karamsar düşüncelerin içine girebilir, çözüm üretme becerileri düşebilirler. İş stresi ile baş edebilmeleri için bu kişilerin sorunlara hızlı, yerinde ve zamanında müdahale etmeye özen göstermeye çalışmaları, görev ve sorumlulukları ile ilgili “öncelik çizelgeleri hazırlamaları”, her gün tamamlamak istedikleri şeylerin öncelik sıralamalarına göre kısa listesini yapmaları, iş yerinde hiç çekinmeden farklı fikirlerini ifade etmek konusunda daha cesur olmaları çok önemlidir.